Cukrzyca – czym jest?

Cukrzyca – choroba metaboliczna

Pod koniec XX wieku, powstała definicja cukrzycy opisująca ją jako grupę chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią, która wynika z defektu wydzielania i/lub działania insuliny. Przewlekły stan hipoglikemii wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością wielu narządów, zwłaszcza oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych.

Definicja ta podkreśla, że cukrzyca nie jest jednym schorzeniem ale grupą chorób ze wspólnym występowaniem hiperglikemii (1).

Podział cukrzycy

W 2003 roku Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne (ang. American Diabetes Association, ADA) oraz Światowa Organizacja Zdrowia (ang. World Healthy Organisation, WHO) przedstawiły etiologiczną klasyfikację cukrzycy. Wyróżnili 4 typy cukrzycy:

Cukrzyca typu 1

Charakteryzuje się ona całkowitym zniszczeniem komórek β wysp trzustkowych, co prowadzi do bezwzględnego niedoboru insuliny w organizmie. Może być wywołana procesem immunologicznym lub idiopatycznym (nie znane pochodzenie). Występuje głównie u osób młodych.

Cukrzyca typu 2

Główną przyczyną cukrzycy typu 2 jest zmniejszenie wrażliwości tkanek na działanie insuliny (tzw. insulinooporność) oraz zaburzenie funkcji wydzielniczej komórek β wysp trzustkowych.  W tym typie cukrzycy dochodzi możemy zaobserwować następujące zmiany od dominującej insulinooporności ze względnym niedoborem insuliny po dominującego upośledzenia wydzielania insuliny z równoczesnym występowaniem inslinoopornością.

Cukrzyca o nieznanym pochodzeniu (etiologii)

Cukrzyca jest wywołana przez różne czynniki, takie jak:

  • zmiany genetyczne funkcji komórek  β,
  • zmiany genetyczne działania insuliny (jej budowa jest zmieniona),
  • schorzenia zewnątrzwydzielniczej części trzustki (wydzielanie enzymów trawiennych do przewodu pokarmowego, może uszkodzić trzustkę poprzez jej nadtrawienie),
  • endokrynopatie (zaburzenia hormonalne),
  • leki i substancje chemiczne,
  • zakażenia,
  • rzadkie postacie cukrzycy wywołane procesem immunologicznych (organizm nie rozpoznaje komórek własnej trzustki i zaczyna je zwalczać jak obce komórki),
  • inne zespoły genetyczne związane z cukrzycą.

Cukrzyca ciążowa

Jest każdym zaburzeniem tolerancji glukozy stwierdzonym po raz pierwszy lub rozpoczynającym się w czasie ciąży. Możemy rozróżnić dwa rodzaje cukrzycy ciążowej:

  • cukrzyca, występuję u pacjentki niezależnie od ciąży, gdy została świeżo rozpoznana, przez lekarza prowadzącego lub położną,
  • cukrzyca ciążowa, najczęstszy typ, z zaburzeniem metabolizmu glukozy spowodowanym przez ciążę, które po jej zakończeniu samoistnie ustępują. Kobiety, które przeszły ten typ cukrzycy znajdują się w grupie ryzyka cukrzycy typu 2 po 15-20 latach.

Warto zaznaczyć, że w 2 i 3 trymestrze ciąży, występuje fizjologiczne zmniejszenie wrażliwości na insulinę i pogorszenie tolerancji glukozy. Jednak u ciężarnych z cukrzycą ten stan ulega pogłębieniu i negatywnie wpływa na stan zdrowotny matki oraz rozwijającego się dziecka.

1. Fabian W, Koziarska-Rościszewska M, Szymczyk I. Cukrzyca. Warszawa: PZWL; 2008
2. Fabian W, Koziarska-Rościszewska M, Szymczyk I. Cukrzyca. Warszawa: PZWL; 2008
3. Tatoń J, Czech A, Bernas M. Diabetologia Kliniczna. Warszawa: PZWL; 2008.
4. Sieradzki Jacek (red.). Diabetologia. Tom 1. Gdańsk: VIA MEDICA; 2006